دیگ روغن داغ

دیگ روغن داغ یا هیتر روغن داغ یکی از تجهیزات مهم در صنایع حرارتی است که برای تولید حرارت غیرمستقیم و انتقال آن به فرآیندهای صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد. این سیستم به جای آب یا بخار از روغن های انتقال حرارت (Thermic Fluid Oil) استفاده می کند و قادر است بدون ایجاد فشار بالا، دمایی تا حدود ۳۰۰ درجه سانتی گراد را تأمین کند. همین ویژگی باعث شده که دیگ های روغن داغ به عنوان جایگزینی ایمن، اقتصادی و کارآمد برای دیگ بخار در بسیاری از صنایع مورد استفاده قرار گیرند.

در این مقاله به صورت جامع به تعریف، سازوکار، مزایا، اجزا، کاربردها، نحوه نصب و راهبری و نکات مهم انتخاب دیگ روغن داغ خواهیم پرداخت.

دیگ روغن داغ چیست؟

دیگ روغن داغ دستگاهی است که در آن یک سیال انتقال حرارت (معمولاً روغن مخصوص) توسط مشعل گرم شده و سپس از طریق پمپ به مبدل ها یا تجهیزات مصرف کننده حرارت منتقل می شود. این روغن می تواند حرارت را در دماهای بالا و بدون نیاز به فشار زیاد جابه جا کند. در نتیجه، عملکرد سیستم بسیار ایمن تر از دیگ بخار است.

به زبان ساده:

مشعل → تولید حرارت

دیگ → انتقال حرارت به روغن

پمپ → گردش روغن در مدار

مصرف کننده ها → دریافت حرارت برای فرآیند صنعتی

مزایای دیگ روغن داغ

۱. عدم نیاز به فشار بالا

بر خلاف دیگ بخار که در دماهای بالا نیازمند فشار زیاد است، روغن می تواند تا بیش از ۲۵۰–۳۰۰ درجه را در فشار نزدیک به اتمسفر انتقال دهد. همین ویژگی باعث افزایش ایمنی و کاهش هزینه نگهداری می شود.

۲. مصرف انرژی کمتر

راندمان این سیستم ها معمولاً بین ۸۵ تا ۹۰ درصد است و به دلیل عدم هدررفت ناشی از تولید بخار، مصرف انرژی آنها نسبت به دیگ بخار پایین تر است.

۳. امکان کنترل دقیق دما

سیستم های روغن داغ قابلیت تنظیم دما با دقت بسیار بالا دارند و همین موضوع در صنایع حساس اهمیت زیادی دارد.

۴. طول عمر بالا

از آنجایی که سیستم تحت فشار نیست، بدنه و قطعات داخلی دچار تنش و استهلاک کمتری می شوند و طول عمر بالایی دارند.

۵. عدم تشکیل رسوب

روغن های حرارتی بر خلاف آب، مشکل رسوب گرفتگی، خوردگی یا انفجار ندارند.

یک سیستم کامل روغن داغ شامل بخش های زیر است:

1.بویلر یا هیتر روغن داغ

مهم ترین قسمت سیستم که دارای کویل های فولادی آلیاژی بوده و مشعل گرما را به این کویل ها انتقال می دهد. دیگ ها معمولاً به دو نوع:

عمودی

افقی

تقسیم می شوند که هرکدام مزایا و کاربردهای خاص خود را دارند.

2.مشعل (Burner)

مشعل وظیفه ایجاد حرارت در محفظه احتراق را بر عهده دارد. بسته به نوع سوخت:

گازسوز

گازوئیل سوز

دوگانه سوز

مورد استفاده قرار می گیرد.3.پمپ سیرکولاسیون

پمپ روغن داغ وظیفه گردش روغن در مدار را دارد و باید تحمل دمای بالا را داشته باشد.

4.مخزن انبساط

این مخزن در بالاترین نقطه سیستم نصب می شود و انبساط روغن در هنگام گرمایی را کنترل می کند.

5.مخزن ذخیره روغن سرد

برای نگهداری روغن در زمان خاموشی و نیز زمان تعویض روغن استفاده می شود.

6.تابلو برق و سیستم کنترل

این سیستم شامل:

کنترلر دما

PLC (در نسخه های پیشرفته)

سیستم های ایمنی

کنترل مشعل

است.

7.خطوط لوله کشی و شیرآلات

لوله کشی سیستم باید از جنس مناسب (معمولاً ST37 یا آلیاژی) و با اتصالات تحمل دمای بالا باشد.

عملکرد این دستگاه را می توان در چند مرحله خلاصه کرد:

مرحله ۱: اشتعال مشعل

مشعل شروع به کار کرده و حرارت را وارد محفظه احتراق می کند.

مرحله ۲: انتقال حرارت به کویل ها

کویل های فولادی در مسیر شعله قرار دارند و به سرعت گرم می شوند.

مرحله ۳: گرم شدن روغن

روغن حرارتی داخل کویل جریان دارد و به تدریج تا دمای تنظیم شده گرم می شود.

مرحله ۴: پمپاژ روغن داغ

پمپ، روغن داغ را به سمت تجهیزات صنعتی ارسال می کند.

مرحله ۵: بازگشت به دیگ

روغن پس از انتقال حرارت، مجدداً به دیگ بازمی گردد تا دوباره گرم شود.

دیگ روغن داغ در صنایعی استفاده می شود که نیاز به حرارت یکنواخت، مداوم و دقیق با دمای بالا دارند:

۱. صنایع غذای

تولید روغن خوراکی

خط سرخ کردنی

شیرینی و شکلات

فرآوری برنج

۲. صنایع شیمیایی و پتروشیم

ری اکتورهای شیمیایی

فرآیندهای پالایشگاهی

صنایع رزین و رنگ

۳. صنایع نفت و قیر

گرم کردن مخزن های قیر

تولید آسفالت

گرم کردن روغن های سنگین

۴. صنایع نساجی

ماشین آلات رنگرزی و چاپ

خشک کن ها

۵. صنایع چوب و MDF

پرس  حرارتی

خطوط لمینت

۶. صنایع پلاستیک

اکسترودرها

تزریق پلاستیک

نصب اصولی نقش مهمی در عملکرد ایمن و طول عمر سیستم دارد:

۱. انتخاب محل مناسب

دارای تهویه کافی

فاصله مناسب از مواد قابل اشتعال

دسترسی مناسب برای سرویس و نگهداری

۲. فونداسیون استاندارد

هیتر باید روی فونداسیون مستحکم قرار گیرد تا لرزش ها را جذب کند.

۳. اجرای صحیح لوله کشی

استفاده از لوله های بدون درز

عایق کاری کامل

نصب فیلتر قبل از پمپ

رعایت شیب مناسب

۴. نصب مخزن انبساط در ارتفاع

این مخزن باید در بالاترین نقطه سیستم باشد تا عملکرد صحیح داشته باشد.

۵. اجرای تابلو برق و سیستم کنترل

اتصال ایمن، سیستم هشدار و سنسورهای دما از بخش های مهم نصب به شمار می روند.

نحوه راهبری و نگهداری دیگ روغن داغ

۱. کنترل مداوم دما

از ۲۷۰ درجه بالاتر نرود مگر روغن مخصوص استفاده شود.

۲. چک کردن سطح روغن

سطح روغن مخزن انبساط باید همیشه در حد مجاز باشد.

۳. بررسی کیفیت روغن

روغن پس از چند هزار ساعت کارکرد نیاز به تست یا تعویض دارد.

۴. سرویس مشعل

تنظیم نادرست مشعل باعث کاهش راندمان و دوده زدگی می شود.

5.بررسی پمپ

پمپ باید بدون لرزش و صدای غیرعادی کار کند.

6.جلوگیری از ورود آب

آب باعث فوران و خرابی روغن می شود.

قیمت این دستگاه به عوامل مختلفی بستگی دارد:

۱. ظرفیت دیگ (kcal/hr)

هرچه ظرفیت بالاتر باشد، قیمت افزایش می یابد.

۲. نوع طراحی

عمودی

افقی

طراحی افقی معمولاً گران تر است.

۳. ضخامت و نوع کویل ها

کویل های آلیاژی با تحمل دمای بالا قیمت بیشتری دارند.

۴. نوع مشعل

مشعل دوگانه سوز گران تر از مدل گاز یا گازوئیل است.

۵. تجهیزات جانبی

مانند:

پمپ روغن داغ

تابلو برق هوشمند

مخزن انبساط

سیستم های ایمنی

۶. برند سازنده

سازندگان معتبر قیمت بالاتری دارند اما کیفیت بهتری ارائه می دهند.

دیگ روغن داغ یکی از بهترین سیستم های تأمین حرارت در صنایع مختلف است که با راندمان بالا، ایمنی مناسب و قابلیت کنترل دقیق دما، جایگاه ویژه ای در خطوط تولید دارد. استفاده از روغن های حرارتی به عنوان سیال انتقال حرارت، این امکان را فراهم می کند که بدون نیاز به فشار بالا، دماهای زیاد در فرآیندهای صنعتی تأمین شود.